Aşı Sergisi Ankara'ya Taşındı

mimarizm.com / 25 Ekim 2013
"Modern Denemeler 5: Aşı" Ankara'da

Türkiye'deki baraj göllerinin coğrafi, kültürel ve toplumsal etkilerini irdeleyen Aşı sergisi, SALT Galata'nın ardından SALT Ulus'a konuk oluyor. Çıkış noktası Ankara'daki erken Cumhuriyet dönemi peyzaj projelerine dayanan Aşı, bu vesileyle başkente dönüyor.



 SALT Ulus'taki sergiden / Fotoğraf: Cemil Batur Gökçeer


Aşı* yapmak için iki bitki gerekir. Biri, kökü için kullanılır; buna "anaç" denir. Çiçekleri, meyveleri ya da yaprakları için tercih edilen diğer bitkinin ise sadece dalları kullanılır; bu da "kalem" olarak adlandırılır. Aşı yapmanın çeşitli yöntemleri vardır. Ancak özetle aşılama, makbul olan ya da arzulanan genlerin bir anaç bitkiye eklenerek çoğaltılması işidir. Makbul özellikleri nedeniyle seçilen ve çoğaltılarak sürekliliği sağlanan bitkilere "kültivar" denir ve bunlar aşı kalemi olarak kullanılır.

Başarılı bir aşılama için bitkilerin dokularının birbiriyle temas etmesi ve aşı bitimine dek her iki bitkinin de canlı kalması gerekir. Aşılama yoluyla meydana gelen birleşme yerleri, hiçbir zaman doğal olarak oluşan eklem yerleri kadar güçlü değildir, dolayısıyla fiziksel anlamda zayıf noktalardır.



 Çubuk Barajı (Ankara), Aslıhan Demirtaş arşivi


1930'lar Ankara'sında çıkan gazeteler, sık sık "yeni başkentin modern rekreasyon alanları" olarak kentin "deniz" ve "kıyı"larını kutlayan makale ve fotoğraflar yayımlıyordu. O dönemde tarıma elverişsiz, kurak bir bozkır olan kent, bu "kıyı" ve "deniz"lerle aşılanmıştı. Bu aşılar, Türkiye Cumhuriyeti'nin modernleşme projesinin bir parçası olan hidrolik altyapı tesisleriydi: Atatürk Orman Çiftliği'nin sulama amaçlı rezervuarları (Karadeniz ve Marmara Denizi) ile içme suyu temini için yapılan ve "Ankara'nın Boğaziçisi" olarak bilinen Çubuk Barajı.

"Modern" coğrafyanın modern projeleri, aynı zamanda Anadolulu anaçlara aşılanan Osmanlı kalemleriyle çoğaltılmış kültivarlar, yani Ankara'nın kıraç topraklarına nakledilen İstanbul'un kıyı coğrafyasıydı. Geçmişle bağları kesilmiş bu peyzajlar, öte yandan, eski başkentin kentsel pratiklerinin yeni başkentte yeniden üretimini sağlamıştı. Ankara kültivarını çoğaltan 1930'ların münferit Nafıa Vekaleti, 1950'ler boyunca bölgesel kalkınma planlarını geliştirecek birden çok bakanlık ve devlet kurumundan oluşan karmaşık bir makine üretti. Ankara kültivarı tüm ülkeye aşılandı. Bunun sonucunda, Anadolu ve Doğu Trakya'daki nehir yataklarında devasa ölçekte çoğalan kültivarlar, yayılıcı ve yabani bir türe dönüştü.



 SALT Ulus'taki sergiden / Fotoğraf: Cemil Batur Gökçeer


Bugün Türkiye'de 700'ün üzerinde baraj gölü ve bir o kadar da aşı bulunmaktadır. Bu bağlamda hazırlanan Modern Denemeler 5: Aşı, Türkiye'de üretilmiş baraj gölleri ile onların atası olan Ankara kültivarlarını yeniden üreterek, aşının fiziksel gerçekliğini ortaya çıkarır. Uluslarötesi bir modern peyzaj ögesi olan su yapılarını ele alan bir albüm, Ankara'daki ilk örneklerin fotoğrafları, Fırat ve Dicle havzalarındaki baraj göllerinin maketleri ile sunulan sergi içeriği, Türkiye'deki tüm baraj göllerinin kurumsal arka planı dâhilinde incelenebildiği bir veritabanıyla tamamlanmaktadır.



 Keban Gölü / Fotoğraf: Serkan Taycan


*Aslıhan Demirtaş'ın 1998 yılında yüksek lisans tezi çerçevesinde başladığı ve SALT'ın "Modern Denemeler" serisi kapsamında geliştirdiği Aşı, süregelen bir araştırma projesidir. Aynı bağlamda ayrıca, SALT bünyesinde Graham Foundation bursuyla bir e-yayın hazırlanmaktadır.


Araştırmacı hakkında:

Mimar Aslıhan Demirtaş, New York ve İstanbul'da ofisleri bulunan disiplinlerarası stüdyo Aslihan Demirtas Design & Research Office'in kurucusudur. Demirtaş'ın pratiği, yapı, peyzaj ve enstalasyon projeleri ile sergiler, sanat çalışmaları ve araştırma biçimlerinde şekillenir ve farklı disiplinlerin alan ve sınırlarında yer alır. Demirtaş, mimarlık lisans eğitimini ODTÜ'de, yüksek lisans eğitimini MIT'de tamamladı. Anytime (MIT Press), In-Transit (Verlag der Bauhaus) ve yayına hazırlanmakta olan Landscapes of Development: The Impact of Modernization Discourses on the Physical Environment of the Eastern Mediterranean (Harvard University Press) adlı kitaplara yazar olarak katkıda bulundu. ABD'de Harvard University Graduate School of Design ve MIT, Almanya'da Bauhaus University'de düzenlenen konferanslarda konuşmacı olarak yer aldı. Projeleri, İstanbul'da SALT Galata'da; New York'ta Pratt Manhattan Gallery, Aronson Gallery ve NTHCCC'de sergilendi. Demirtaş hâlen, Parsons School of Constructed Environments ve İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde mimari tasarım stüdyoları yürütmektedir.

Demirtaş, SALT tarafından yayımlanacak AŞI adlı e-yayının araştırma ve üretimi için 2013 yılında Graham Foundation bursunu almaya hak kazandı. Bu e-yayın, sırasıyla SALT Galata (2012) ve SALT Ulus'ta (2013) yer alan ve Türkiye'deki modernizasyon projesinin bir parçası niteliğindeki teknolojik su peyzajını inceleyen Modern Denemeler 5: Aşı sergisi kapsamında hazırlanmaktadır.


 
İlişkili Haberler
Bu Haberi Sosyal Medyada Paylaşın
Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış.
Bu İçeriğe Yorum Yazın
Ad Soyad
E-posta
Yorum
Kalan karakter :

Bölüm Sponsorları
BAŞLANGIÇ
26.09.2013
BİTİŞ
30.11.2013
YER
SALT Ulus, Ankara
DÜZENLEYEN
SALT
İLETİŞİM
A: Atatürk Bulvarı No: 12 Ulus, Ankara T: (312) 324 30 24 E: salt@saltonline.org
YEM | Facebook YEM | Twitter YEM | Linkedin